Мон­голын баг түүхэнд байгаагүй том үсрэлт хийж 52 дугаар байрт бичигдлээ

Олимпийн наадмын бага тусгал гэгдэх паралимпиад өчигдөр өндөрлөж дүнгээ гаргалаа. Дэлхийн 148 орны 4200 гаруй тамирчин 11 өдөр авьяас хүчээ сорьж 20 гаруй спортын төрлөөр өрсөлдсөн.
Бээжингийн олимпийн зохион байгуулах хороо энэ удаа­гийн паралимпиадын хамгийн гол зорилгыг сэтгэл дүүрэн биелүүлсэн гэхэд болно. Учир нь энэ удаагийн наадмыг шууд нэвтрүүлгээр нийт 75 улсад цацаж, 29 компани эфирийн цагийг худалдан авч 3000 орчим сэтгүүлч, сур­валжлагч ажилласан бо­ло­хоор ямартаа ч түмэн олны мэлмийд тодорхой хэмжээ­гээр хүрч чаджээ гэсэн үг юм.

Дөрвөн жилд нэг удаа зо­хиогддог паралимпиад 13 дахь наадмаа үдэж байгаа нь энэ бөгөөд урдах наадмуу­дынх нь тухай өнгөц ойлгол­тоос илүү мэдлэгтэй хүн олон байсан гэдэг нь юу л бол. Энэ удаа­гийн наадамд нутгийн эзэн Хятадын тамирчид нийт ме­далийн багцаараа тасар­хай тэргүүлжээ. Жирийн та­мирч­дынхаа амжилтыг "жи­рийн бус" тамирчид нь давуу­лан биелүүлж 200 гаруй багц медаль хүртсэн юм. Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүмүүс нь тийм олон юм уу, эсвэл тийм их авьяастай юм уу гэж бод­моор. Багийн дүнгээр хоёр­дугаар байрт орсон Их Бри­танийн баг бараг нэг дахин бага буюу 102 медаль хүрт­сэн нь урд хөршийн "тусгай" тамирчдын чадал чансааг илэрхийлж байна. Энэ удаа­гийн паралимпиадад манай Монголын тамирчид анхны медалиа хүртэж, хүртэх хүр­тэхдээ шууд алтан медалийн тавцанд буун төрийн дууллаа эгшиглүүлсэн сайхан дур­самжийг бидэнд үлдээлээ. Байт сурын Я.Баатаржавын алтан медалийн ачаар Мон­голын баг түүхэнд байгаагүй том үсрэлт хийж 52 дугаар байрт бичигдсэн билээ.

Мэдээллийн эх сурвалж:

Ард түмэн яаж сонголт хийх бол

Энэ удаагийн сонгуульд МАХН дангаараа ялалт байгуулах нь тодорхой боллоо. С.Баярын баг засаглал байгуулна хэмээн нэг их баяр хєєр болсон хvмvvс. Ялалт араасаа ялагдал дагуулдаг жамтай. Хамгийн хvчтэй сєрєг хvчин байсан Ардчилсан нам цєєнх болж харин бусад нам улс тєрийн хvчнээс дорвитой суудал авч чадсангvй. Улс тєрийн хvчний хуваарилалт дахин явагдлаа.Ардчилал шударга ёсыг эрхэмлэгч бvхнийг нэгэн фронтод ард тvмэн нэгтгэж єглєє. Одоо эрх баригч МАХН гэнэ vv гэхээс Ардчилсан нам гэж лав л дуугарахааргvй боллоо. Ардчилал, шударга ёс, эрх чєлєєг эрхэмлэгч бvхэн Ардчилсан нам руу эргэхээс єєр сонголт байхгvй болсон. Єнгєрсєн дєрвєн жилд МАХН шиг шившигээ дэлгэсэн улс тєрийн хvчин Монголд байгаагvй. Тийм болохоор сонгогчид Ардчилсан намыг бvхэлдээ сонгож байлаа. Авлига, хээл хахуульд идэгдсэн бvхэл бvтэн сvлжээг уг нь энэ удаагийн сонгуулиар таслан зогсоох байсан. Харамсалтай нь ард тvмэнд тийм сонголт хийх боломж гарсангvй.

Ядуу тvмний тархийг хоосон мєнгє амлах аргаар богино цагийн дотор эргvvлж чадлаа. МАХН ялалт байгуулсан биш харин ч єєрт нь ялагдал сvйрлийн эхэн байж болзошгvй. Єнгєрсєн дєрвєн жилд осол сvйрэл, гамшигт байдал Монголд хичнээн ч удаа гарав. Авлига, хээл хахуулийн дуулиант хэрэг, Хадгаламж банкнаас Сєvл рvv 14.3 тэрбум тєгрєг зувчуулж казино тоглож vрэн таран хийсэн гэмт vйлдэл, Санхvvгийн зохицуулах хорооны даргын амь насыг бvрэлгэсэн аймшигт явдал, Ми-8 нисдэг тэрэгний сvйрэл, Асгатын мєнгєний орд газрыг ОХУ-д єгєхєєр хийгдэж байсан нууцлагдсан хуйвалдаан, Дархан-Уул аймгийн Хонгор суманд химийн хорт бодисонд иргэдээ хордуулсан явдал, Улсын нэгдсэн тєсвєєс нууж vлдээсэн 47 тэрбум тєгрєг, Эрvvгийн хуулийн 272 дугаар зvйл ангийг санаатайгаар орхигдуулж, сайд дарга нараа ямар ч гэм зэмгvй авч гарсан хийгээд Нийслэл дэхь "А" зэрэглэлийн газрын арилжаа наймааны онц ноцтой хэргvvд зєвхєн МАХН-тай холбогдож байлаа.


Эл асуудлыг сєрєг хvчний хувьд Ардчилсан нам нийгэмд ойлгуулах талаар хангалтгvй ажиллаж иржээ. Архангай, Євєрхангай зэрэг аймгуудад тєр засгийн эрхэнд байгаа МАХН ямар нам гэдгийг ойлгуулж чадсан учраас сонгогчид нь шударга ёсыг эрхэмлэгч vзэл санааныхаа сонголтонд тогтвортой ямар ч савалгаа харагдсангvй. Бусад аймгуудад амалсан мєнгєний хэмжээгээр савалгаа vvсч байгаа нь vvнийг бас дахин нотолж байна. Ардчилсан нам эрх баригчдын хууль бус удаа дараагийн гэмт vйлдvvд, тєр засгийн бодлогыг хэрхэн дампууруулж байгааг цаг тутамд илчлэх арга хэмжээг эртнээс авахын оронд сєрєгпиар хийхгvй гэдэг зарчим баримталсан нь нийгэмд авлига хээл хахуулийн сvлжээ улам бэхжих vндэслэл ингэж тавигдлаа. Ард тvмэнд зєв сонголт хийх нийгмийн сэтгэхvйн нєхцлийг бvрдvvлж чадаагvй байна. Нэг ёсондоо Ардчилсан нам шударга ёсыг эрхэмлэн улс тєрийн тэмцэгчийнхээ vvргээс ухарсан нь магадгvй тус намд ялагдал ирэх vндэслэл болжээ.

Ардчилсан намд тэртээх 18 жилийн ємнєх ардчилсан хувьегалын эхний он жилvvдийн улс тєрийн тэмцлийн хэлбэр ялалт авчрах байсан. Асар их дааж давшгvй нvгэл хилэнцтэй МАХН-д монголчууд юуны учир дахин итгэл хvлээлгэв гэсэн асуулт урган гарч байна. Энэ бол єнєє маргаашийг єнгєрєєх гэж ядарч туйлдсан тvмэн олны ядуугийн зовлон дээр сайхан тоглолт хийж чадлаа."Эх орны хишиг" хvн бvрт 1.5 сая тєгрєг"-ийн "Батламж". Vvнийг хєдєє талын малчид бэлэн мєнгє гэж шууд тусгаж авсан хэрэг. Єнгєрсєн сонгуульд "Хvvхдийн 10 000" тєгрєг АН-д санал бєєндсєн. Баян-Єлгийчvvд бvхэлдээ АН-д саналаа єгч байсан аймаг. Энэ жил МАХН-д саналаа бєєндлєє. Тэдэнд vзэл санааны гэхээсээ илvv бэлэн мєнгєний гачигдал хэрэгцээ хичнээн их шаардлагатай байгааг vvнээс илvvгээр яаж харуулах билээ.

МАХН-ын дарга С.Баяр "Эхорны хишиг" хvн бvрт 1.5 сая тєгрєг"-ийн эхний хэсгийг бэлнээр єгнє гээд байсан нь ядуучуудад мєнгєнєєс єєрєєр vзэл санааны сонголт байхгvй болтлоо дорд орсныг ухаарсан хэрэг. Тийм дээ ч сонгогч иргэдээ "Тэнэгvvдийн бvлэг"-лэлд хувааж тэдгээр иргэдэд "Батламж" тараасан нь санал авахын тулд хийсэн сvvлчийн боломж нь байсан юм.Одоо улс тєрийн хариуцлагыг хэнтэй ч хуваалцахгvй МАХН дангаараа vvрнэ. Амласан бvхнээ биелvvлэх шаардлага хурцаар тавигдана. Эдийн засгийн гvнзгий хямрал эхэлчихсэн ийм vед засаглалыг дангаар нь МАХН-д vvрvvлнэ гэдэг цагийн тооны гэсгээл байхыг vгvйсгэхгvй.
Єргєн хэрэглээний барааны vнэ єссєн, эрчим хvч, бензин шатахууны vнийг чєлєєлєх хvндрэл тулгарна.

Ядуурал, ажилгvйдлийг бууруулах, эн тэргvvнд хvн амынхаа єдєр тутмын хvнсний хэрэгцээг яаралтайг хангах арга хэмжээ авахгvй бол ядуурлаа дагаад єлсгєлєн, єлсгєлєнг дагаад євчлєл гэсэн гурвалсан хямрал нийгмийн салбарыг бvхэлд нь хамрах нєхцєл vvсчээ.Эхний ээлжинд нийгмийн хамгааллын асуудлыг нэн яаралтай авахгvй бол газар сайгvй жагсаал цуглаан дэгдэнэ. УИХ-д орж ирэхээр болсон нєхєд нь авлига хээл хахуульд хєл гараа гvнзгий дvреэн хvмvvс байгаа нь энэ нам шударга ёсыг эрхэмлэхэд бас хэцvv гэдэг нь ойлгогдож байна.


Иргэний хєдєлгєєнийхєн Ардчилсан нам руу эргэж шударга ёсыг эрхэмлэх замд орохоос єєрєєр гарц тэдэнд vгvй. МАХН-д санал бєєндсєн гавьяатай "Батламж" боловч улс тєрийн тавцанд хvчний харилцааг "Авлигачид ба Шударгачуул" хэмээн хувааж єглєє. Намрын чуулганаас эхлэн сайн муу, сайхан муухайгаараа талдан "байлдаж", магадгvй амалсан амлалтаа биелvvлээгvй асуудлаар МАХН-ын засаглал бvрэн бvрэлдэхvvнээрээ огцорч хоёрхон жилийн дотор ээлжит бус сонгууль явагдах улс тєрєєр доргиж болзошгvй нєхцєл vvсчээ.

Л.Тамир
Дугаар 127/147/



Мэдээллийн эх сурвалж:

URL:

Англи хэлний хичээлийн орчуулга

Ñóäàëãààíû àæèë áè÷èõ

1. Ñýäýâ òîìú¸îëîõ
Ñýäýâ òîìú¸îëîõ õàìãèéí çºâ àðãà íü õèéñýí òýìäýãëýë¿¿äýý, ñàéòàð òîéìëîí ¿çýõ áà òýäãýýðèéã ãàð÷èã áîëîí òàéëáàðòàéãààð õèéõ ÿâäàë þì. Òýìäýãëýë¿¿äýý äàõèí óíøèõ íü òàíû ñóäàëãààíû á¿õ àæëûã òîéìëîí òºâëºð¿¿ëýõ áà èíãýñíýýð òàíû õàðèóëàõ ãýæ áóé àñóóëòûí õàðèóã, õýðýâ òà îëæ àìæààã¿é áîë, îëîõîä (øèéäýõýä) òóñëàíà.

2. Òîâ÷ëîë õèéõ
Òà òýìäýãëýë¿¿äýý ò¿¿âýðëýñýí áà ñýäâýý òîìú¸îëñîí áîë, ÿëàíãóÿà òàíû òýìäýãëýë¿¿ä òîâ÷ òàéëáàð á¿õèé ãàð÷èãóóäàä õóâààãäñàí áàéâàë, òîâ÷ëîë õèéõ îíö øààðäëàãàã¿é. Òîâ÷ëîë õèéõäýý òà ººðèéí òýìäýãëýë¿¿ääýý ãàð÷èã ºã÷ öýãöýë. Òà ãîë ãàð÷èãóóäàà ºãñíèé äàðàà òýäãýýðèéã òàíû ñýäâèéã áàÿæóóëàõ äàðààëàëä õýðõýí áàéðëóóëàõàà, øèéäýõ ¸ñòîé. Òýìäýãëýë¿¿äýý öýãöëýõ ÿâöäàà òà äýëãýðýíã¿é ñõåì çóðàã ãàðãàõ, ýñâýë ãàð÷èãèéí òîìú¸î õèéæ áîëíî. Äàðàà íü õýðýâ òà ººðèéí òºëºâëºãººã òîäîðõîé áîëãîõûã õ¿ñ÷ áàéãàà áîë, ýñâýë áàãø òàíèàñ ¿¿íèéã øààðäñàí áîë äýëãýðýíã¿é òîìú¸î (á¿òýí ºã¿¿ëáýðèéí òîìú¸î) õèéæ áîëíî.
1) Ñàëáàðëàñàí äèàãðàìì
2) Ãàð÷èãèéí òîìú¸î
3) Äýëãýðýíã¿é òîìú¸î

3. Áóñäûí çîõèîë õóóëáàðëàõààñ çàéëñõèéõ
Plagiarism ãýäýã íü ººð çîõèîë÷èéí ¿ã áîëîí áîäîë ñàíààã ººðèéí áîëãîõûã õýëíý.
Òà áóñäûí çîõèîëûã õýñýã÷ëýí, ýñâýë á¿òíýýð íü àøèãëàí êðåäèò îíîî àâàõ, ýñâýë áàãøààñ êðåäèò îíîî ºãºõèéã õ¿ñýõ íü áóñäûí õèéñýí àæèëä îíîî àâ÷ áàéíà ãýñýí ¿ã þì. Ýíý íü áóðóó ç¿éë áèëýý.

4. Ýõ ñóðâàëæ àøèãëàõ õýðýãëýõ
Áóñäûí çîõèîëûã õóóëáàðëàõààñ çàéëñõèéõûí òóëä òà ýõ ñóðâàëæ àâ÷ àøèãëàñàí àëèâàà ìàòåðèàëûí ýõëýë, òºãñãºëèéã òýìäýãëýæ ñóðàõ õýðýãòýé.
1) Ýõ ñóðâàëæèéã òàíèëöóóëàõ
a) Èø òàòñàí ìàòåðèàëûíõàà ýõëýë, òºãñãºëèéã òýìäýãëýõ òýìäýãëýãýý õýðýãëýõ õýðýãòýé.
b) Òà ººðèéí ¿ãýý𠺺ð÷èëñºí ýõ ñóðâàëæèéí ýõëýæ áóéã èëýðõèéëñýí çîõèîë÷èéí íýð, ýñâýë ò¿¿íèéã òîäîðõîéëñîí áóñàä (ç¿éëñèéã) òýìäýãëýëèéã õýðýãëý.
c) Èøëýëèéã ¿ã ººð÷èëñºíòýé õàìòðàí õýðýãëýñýí òîõèîëäîëä 2-óóëàíä íü òýìäýãëýãýý õèé
2) Õýðýãëýý áîëãîíû äàðàà íýãòãýí ä¿ãíýñýí áà óòãûã ººð ¿ãýýð èëýðõèéëñýí

5. Øèíæèëãýý õèéõ

6. Òîâ÷ëîõ áà ººð÷ëºõ

7. Öààñàí äýýð íàéðóóëæ áóóëãàõ
1) ªºðèéí ñýäâèéí òàëààð òîäîðõîé ìýäýýëñýí òàíèëöóóëãà õèéõ
2) Ó÷èð øàëòãààíûã òîäîðõîé øàòëàí áè÷èõ
3) Èøëýëèéã öººí ¿ãýýð õýðýãëý
4) Ýõ ñóðâàëæóóäàà õàìòàä íü õèé
5) Òºãñãºëä íü ñýäâýý áàòàòãàæ, ä¿ãíýëòýý òîìú¸îë (óòãà ñàíààã)



ÝÑÑÝ ÁÈ×ÈÕ
Òåêñò-3

Áè÷èõ áýëòãýë. Þóíààñ ýõýëæ áè÷èõ âý? Áè÷èã÷ íü ¿ã áè÷èõ, ºã¿¿ëáýð çîõèîõ áîëîí õýñýã÷ëýë áèé áîëãîõ çýðýãò õààíààñ ýíåðãè, õ¿ñýë ýðìýëçëýë àâäàã âý, ýññý õýðõýí áè÷èõ âý?
Ýäãýýð àñóóëòóóäàä òèéì àìàð õàðèóëò áàéäàãã¿é. Ãýõäýý áè÷èõ áîäîë òºðñºí öàãààñ ýõëýýä áîäëîî ñàéí öýãöýëæ, ººðò áàéãàà ìýäýýëëèéã ñàéí áîëîâñðóóëæ, ò¿ãýýõ, ãàðãàõ çàìàà ñîíãîõ íü ýõíèé çîðèëãî þì. Áè÷èõ áýëòãýë ãýäýã íü ººðèéíõºº áîäîë ñàíààã íýýæ èëð¿¿ëýõ ¿éë ÿâö ãýñýí ¿ã þì. Áîäîë ñàíààãàà èëð¿¿ëýõýä òàíü õýäýí ñàíàë çºâºë㺺 ºã÷ áàéíà. Õýðýâ ÿìàð íýãýí ñàíàà ÷èíü ýññý áè÷èõ ñàéí ñàíàà áàéâàë áóñàä íü õýðýãã¿é. Á¿ãäèéã íü íýã äîð îðóóëæ àâ÷ ÿâàõ ãýýä õýðýãã¿é. Ýõëýõèéí òóëä ÿíç á¿ðèéí àðãóóäûã ÷ºëººòýé àøèãëàõ õýðýãòýé. Òýãýýä ÷àìä òóñ áîëíî ãýñýí áóñàä îëîí àðãóóäûã àøèãëàõ õýðýãòýé.
-Ñàëáàðëóóëàõ
- Ñýäýâ ñîíãîõ
- ªºðèéí ãýñýí òîäîðõîé ñýäýâ õèéõ
- Ñýäâýý íàðèéñãàõ
- Ñýäâýý íàðèéâ÷ëàí ºðãºí, òîãòñîí õ¿ðýýíä ãàðãàõ
- Àñóóëòóóä àøèãëàí ñýäâýý ñîíèðõîëòîé áîëãîõ
- Àñóóäàë çºð÷èë人íèéã òîäîðõîéëîõ ¿íäñýí àñóóëòûã ñîíãîõ
- Àñóóëòóóäàä ÷èíü ¿ç¿¿ëýõ õàðèóã îëîõ
- Àíàëîãèóä õýðýãëýõ
- ¯íýòýé ñàíààíóóä äýýð àæèëëàõ
- Èäýâõòýé óíøèõ










ÍÈÉÒËÝËÝÝ ÄÀÕÈÍ ÁÎËÎÂÑÐÓÓËÀÕ
Òåêñò – 4
Äàõèí íÿãòëàõ ãýäýã íü ýðãýí äàõèí õàðàõ ãýñýí óòãàòàé. ßàãààä áè÷ñíýý çààâàë ýðãýí õàðàõ õýðýãòýé áàéäàã âý, ãîë ó÷èð íü ººðèé㺺 óíøèã÷äûí îðîíä òàâüæ, òýäíèé ºìíººñ õàðñàí íü ¿ð ä¿íòýé ñàéí íèéòëýë áè÷èõýä áàéäàã. ×èíèé ýññýã óíøèã÷äàä þó㠺㿿ëýõ, ýíý íü ÷èíèé òàâüæ áóé ºã¿¿ëëèéí çîðèëãîä íèéöýæ áàéãàà ýñýõèéã àíõààðàõ õýðýãòýé. Ýõ áýëòãýæ ýõëýõäýý ë áè÷ëýãèéí çîðèëãîî ÿã òîäîðõîé ìýäýæ áàéâàë ¿¿íèéãýý ñàéí ýðãýö¿¿ëæ þó õýðýãòýéã áîäîõ õýðýãòýé. ¯ð ä¿íòýé äàõèí íÿãòëàõàä õàìãèéí ãîë íü æèæèã ç¿éëñèéã ÷ àíõààðàõààñàà èë¿¿ òîì ººð÷ëºëò õèéõ þì. Õýðýâ õî¸óëàíã íü çýðýã õèéâýë ÷è ºã¿¿ëáýð á¿ð äýýð àæèëëàæ ýññýãýý äàõèí áè÷èõ ýñâýë á¿õýë õýñãèéã õàñàõ õýðýã áîëæ ìàãàäã¿é.
1. Ýõ äýýðýý ñàíàë áîäëîî áè÷
2. Ãîë çîðèëãîî ýðãýö¿¿ëýí áîäîõ
3. Áè÷èëòýý áîäîõ
4. Á¿òöýý áîäîõ
- Ýññýãýý òîäîðõîéëæ ÷àäàõ ýñýõ
- Òàíèëöóóëãà õýñýã ÷èíü ºã¿¿ëëèéí ÷èíü óòãûã èëýðõèéëæ ÷àäàæ áàéãàà ýñýõ
- ×è õýñýã òóñ á¿ðèéíõýý õàìãèéí ÷óõàë ç¿éëèéã, ÷óõàë ¿ãèéã õýëæ ÷àäàæ áàéíà óó
- Õýñýã òóñ á¿ð ÷èíü ºã¿¿ëëèéã èë¿¿ ñàéí áîëãîæ áàéíà óó
- Ýõíèé õýñãýýñ õîéø øèíý õýñýã á¿ð ÷èíü íýã íýãòýéãýý õîëáîãäîæ ÷àäàæ áàéíà óó
- Øèíý õýñýã á¿ð ÷èíü ñýäâèéíõýý òàëààð ÿìàð íýãýí øèíý ãàðãàæ ÷àäàæ áàéíà óó
- Òºãñãºë íü ýññýíèé ãîë óòãûã ºðãºæ¿¿ëæ, áàÿæóóëæ ÷àäàæ áàéíà óó
- Òåñòèéã áàÿæóóëàõ
- Îþóòíû ýññýíèé çàãâàð: Ýõ áýëòãýë áîëîí äàõèí õàðàëò.

Àíãëè õýëíèé õè÷ýýëèéí îð÷óóëãà

Ñóäàëãààíû àæèë áè÷èõ

1. Ñýäýâ òîìú¸îëîõ
Ñýäýâ òîìú¸îëîõ õàìãèéí çºâ àðãà íü õèéñýí òýìäýãëýë¿¿äýý, ñàéòàð òîéìëîí ¿çýõ áà òýäãýýðèéã ãàð÷èã áîëîí òàéëáàðòàéãààð õèéõ ÿâäàë þì. Òýìäýãëýë¿¿äýý äàõèí óíøèõ íü òàíû ñóäàëãààíû á¿õ àæëûã òîéìëîí òºâëºð¿¿ëýõ áà èíãýñíýýð òàíû õàðèóëàõ ãýæ áóé àñóóëòûí õàðèóã, õýðýâ òà îëæ àìæààã¿é áîë, îëîõîä (øèéäýõýä) òóñëàíà.

2. Òîâ÷ëîë õèéõ
Òà òýìäýãëýë¿¿äýý ò¿¿âýðëýñýí áà ñýäâýý òîìú¸îëñîí áîë, ÿëàíãóÿà òàíû òýìäýãëýë¿¿ä òîâ÷ òàéëáàð á¿õèé ãàð÷èãóóäàä õóâààãäñàí áàéâàë, òîâ÷ëîë õèéõ îíö øààðäëàãàã¿é. Òîâ÷ëîë õèéõäýý òà ººðèéí òýìäýãëýë¿¿ääýý ãàð÷èã ºã÷ öýãöýë. Òà ãîë ãàð÷èãóóäàà ºãñíèé äàðàà òýäãýýðèéã òàíû ñýäâèéã áàÿæóóëàõ äàðààëàëä õýðõýí áàéðëóóëàõàà, øèéäýõ ¸ñòîé. Òýìäýãëýë¿¿äýý öýãöëýõ ÿâöäàà òà äýëãýðýíã¿é ñõåì çóðàã ãàðãàõ, ýñâýë ãàð÷èãèéí òîìú¸î õèéæ áîëíî. Äàðàà íü õýðýâ òà ººðèéí òºëºâëºãººã òîäîðõîé áîëãîõûã õ¿ñ÷ áàéãàà áîë, ýñâýë áàãø òàíèàñ ¿¿íèéã øààðäñàí áîë äýëãýðýíã¿é òîìú¸î (á¿òýí ºã¿¿ëáýðèéí òîìú¸î) õèéæ áîëíî.
1) Ñàëáàðëàñàí äèàãðàìì
2) Ãàð÷èãèéí òîìú¸î
3) Äýëãýðýíã¿é òîìú¸î

3. Áóñäûí çîõèîë õóóëáàðëàõààñ çàéëñõèéõ
Plagiarism ãýäýã íü ººð çîõèîë÷èéí ¿ã áîëîí áîäîë ñàíààã ººðèéí áîëãîõûã õýëíý.
Òà áóñäûí çîõèîëûã õýñýã÷ëýí, ýñâýë á¿òíýýð íü àøèãëàí êðåäèò îíîî àâàõ, ýñâýë áàãøààñ êðåäèò îíîî ºãºõèéã õ¿ñýõ íü áóñäûí õèéñýí àæèëä îíîî àâ÷ áàéíà ãýñýí ¿ã þì. Ýíý íü áóðóó ç¿éë áèëýý.

4. Ýõ ñóðâàëæ àøèãëàõ õýðýãëýõ
Áóñäûí çîõèîëûã õóóëáàðëàõààñ çàéëñõèéõûí òóëä òà ýõ ñóðâàëæ àâ÷ àøèãëàñàí àëèâàà ìàòåðèàëûí ýõëýë, òºãñãºëèéã òýìäýãëýæ ñóðàõ õýðýãòýé.
1) Ýõ ñóðâàëæèéã òàíèëöóóëàõ
a) Èø òàòñàí ìàòåðèàëûíõàà ýõëýë, òºãñãºëèéã òýìäýãëýõ òýìäýãëýãýý õýðýãëýõ õýðýãòýé.
b) Òà ººðèéí ¿ãýý𠺺ð÷èëñºí ýõ ñóðâàëæèéí ýõëýæ áóéã èëýðõèéëñýí çîõèîë÷èéí íýð, ýñâýë ò¿¿íèéã òîäîðõîéëñîí áóñàä (ç¿éëñèéã) òýìäýãëýëèéã õýðýãëý.
c) Èøëýëèéã ¿ã ººð÷èëñºíòýé õàìòðàí õýðýãëýñýí òîõèîëäîëä 2-óóëàíä íü òýìäýãëýãýý õèé
2) Õýðýãëýý áîëãîíû äàðàà íýãòãýí ä¿ãíýñýí áà óòãûã ººð ¿ãýýð èëýðõèéëñýí

5. Øèíæèëãýý õèéõ

6. Òîâ÷ëîõ áà ººð÷ëºõ

7. Öààñàí äýýð íàéðóóëæ áóóëãàõ
1) ªºðèéí ñýäâèéí òàëààð òîäîðõîé ìýäýýëñýí òàíèëöóóëãà õèéõ
2) Ó÷èð øàëòãààíûã òîäîðõîé øàòëàí áè÷èõ
3) Èøëýëèéã öººí ¿ãýýð õýðýãëý
4) Ýõ ñóðâàëæóóäàà õàìòàä íü õèé
5) Òºãñãºëä íü ñýäâýý áàòàòãàæ, ä¿ãíýëòýý òîìú¸îë (óòãà ñàíààã)



ÝÑÑÝ ÁÈ×ÈÕ
Òåêñò-3

Áè÷èõ áýëòãýë. Þóíààñ ýõýëæ áè÷èõ âý? Áè÷èã÷ íü ¿ã áè÷èõ, ºã¿¿ëáýð çîõèîõ áîëîí õýñýã÷ëýë áèé áîëãîõ çýðýãò õààíààñ ýíåðãè, õ¿ñýë ýðìýëçëýë àâäàã âý, ýññý õýðõýí áè÷èõ âý?
Ýäãýýð àñóóëòóóäàä òèéì àìàð õàðèóëò áàéäàãã¿é. Ãýõäýý áè÷èõ áîäîë òºðñºí öàãààñ ýõëýýä áîäëîî ñàéí öýãöýëæ, ººðò áàéãàà ìýäýýëëèéã ñàéí áîëîâñðóóëæ, ò¿ãýýõ, ãàðãàõ çàìàà ñîíãîõ íü ýõíèé çîðèëãî þì. Áè÷èõ áýëòãýë ãýäýã íü ººðèéíõºº áîäîë ñàíààã íýýæ èëð¿¿ëýõ ¿éë ÿâö ãýñýí ¿ã þì. Áîäîë ñàíààãàà èëð¿¿ëýõýä òàíü õýäýí ñàíàë çºâºë㺺 ºã÷ áàéíà. Õýðýâ ÿìàð íýãýí ñàíàà ÷èíü ýññý áè÷èõ ñàéí ñàíàà áàéâàë áóñàä íü õýðýãã¿é. Á¿ãäèéã íü íýã äîð îðóóëæ àâ÷ ÿâàõ ãýýä õýðýãã¿é. Ýõëýõèéí òóëä ÿíç á¿ðèéí àðãóóäûã ÷ºëººòýé àøèãëàõ õýðýãòýé. Òýãýýä ÷àìä òóñ áîëíî ãýñýí áóñàä îëîí àðãóóäûã àøèãëàõ õýðýãòýé.
-Ñàëáàðëóóëàõ
- Ñýäýâ ñîíãîõ
- ªºðèéí ãýñýí òîäîðõîé ñýäýâ õèéõ
- Ñýäâýý íàðèéñãàõ
- Ñýäâýý íàðèéâ÷ëàí ºðãºí, òîãòñîí õ¿ðýýíä ãàðãàõ
- Àñóóëòóóä àøèãëàí ñýäâýý ñîíèðõîëòîé áîëãîõ
- Àñóóäàë çºð÷èë人íèéã òîäîðõîéëîõ ¿íäñýí àñóóëòûã ñîíãîõ
- Àñóóëòóóäàä ÷èíü ¿ç¿¿ëýõ õàðèóã îëîõ
- Àíàëîãèóä õýðýãëýõ
- ¯íýòýé ñàíààíóóä äýýð àæèëëàõ
- Èäýâõòýé óíøèõ










ÍÈÉÒËÝËÝÝ ÄÀÕÈÍ ÁÎËÎÂÑÐÓÓËÀÕ
Òåêñò – 4
Äàõèí íÿãòëàõ ãýäýã íü ýðãýí äàõèí õàðàõ ãýñýí óòãàòàé. ßàãààä áè÷ñíýý çààâàë ýðãýí õàðàõ õýðýãòýé áàéäàã âý, ãîë ó÷èð íü ººðèé㺺 óíøèã÷äûí îðîíä òàâüæ, òýäíèé ºìíººñ õàðñàí íü ¿ð ä¿íòýé ñàéí íèéòëýë áè÷èõýä áàéäàã. ×èíèé ýññýã óíøèã÷äàä þó㠺㿿ëýõ, ýíý íü ÷èíèé òàâüæ áóé ºã¿¿ëëèéí çîðèëãîä íèéöýæ áàéãàà ýñýõèéã àíõààðàõ õýðýãòýé. Ýõ áýëòãýæ ýõëýõäýý ë áè÷ëýãèéí çîðèëãîî ÿã òîäîðõîé ìýäýæ áàéâàë ¿¿íèéãýý ñàéí ýðãýö¿¿ëæ þó õýðýãòýéã áîäîõ õýðýãòýé. ¯ð ä¿íòýé äàõèí íÿãòëàõàä õàìãèéí ãîë íü æèæèã ç¿éëñèéã ÷ àíõààðàõààñàà èë¿¿ òîì ººð÷ëºëò õèéõ þì. Õýðýâ õî¸óëàíã íü çýðýã õèéâýë ÷è ºã¿¿ëáýð á¿ð äýýð àæèëëàæ ýññýãýý äàõèí áè÷èõ ýñâýë á¿õýë õýñãèéã õàñàõ õýðýã áîëæ ìàãàäã¿é.
1. Ýõ äýýðýý ñàíàë áîäëîî áè÷
2. Ãîë çîðèëãîî ýðãýö¿¿ëýí áîäîõ
3. Áè÷èëòýý áîäîõ
4. Á¿òöýý áîäîõ
- Ýññýãýý òîäîðõîéëæ ÷àäàõ ýñýõ
- Òàíèëöóóëãà õýñýã ÷èíü ºã¿¿ëëèéí ÷èíü óòãûã èëýðõèéëæ ÷àäàæ áàéãàà ýñýõ
- ×è õýñýã òóñ á¿ðèéíõýý õàìãèéí ÷óõàë ç¿éëèéã, ÷óõàë ¿ãèéã õýëæ ÷àäàæ áàéíà óó
- Õýñýã òóñ á¿ð ÷èíü ºã¿¿ëëèéã èë¿¿ ñàéí áîëãîæ áàéíà óó
- Ýõíèé õýñãýýñ õîéø øèíý õýñýã á¿ð ÷èíü íýã íýãòýéãýý õîëáîãäîæ ÷àäàæ áàéíà óó
- Øèíý õýñýã á¿ð ÷èíü ñýäâèéíõýý òàëààð ÿìàð íýãýí øèíý ãàðãàæ ÷àäàæ áàéíà óó
- Òºãñãºë íü ýññýíèé ãîë óòãûã ºðãºæ¿¿ëæ, áàÿæóóëæ ÷àäàæ áàéíà óó
- Òåñòèéã áàÿæóóëàõ
- Îþóòíû ýññýíèé çàãâàð: Ýõ áýëòãýë áîëîí äàõèí õàðàëò.